کابل آلومینیوم PVC یکی از پرکاربردترین کابل های قدرت و توزیع در شبکه های الکتریکی است. این نوع کابل با استفاده از هادی آلومینیومی و عایق PVC (پلی وینیل کلراید) ساخته می شود و به دلیل قیمت مناسب، وزن کمتر نسبت به مس، و مقاومت قابل قبول در برابر عوامل محیطی، انتخاب رایجی در پروژه های صنعتی و ساختمانی به شمار می رود.

در مقایسه با کابل های مسی، استفاده از کابل آلومینیوم PVC می تواند هزینه های خرید و نصب را به میزان چشمگیری کاهش دهد. از سوی دیگر، وجود عایق PVC باعث می شود کابل در برابر رطوبت، مواد شیمیایی سبک و سایش مکانیکی مقاومت داشته باشد.

این محصول به ویژه در پروژه های انتقال و توزیع برق در فواصل متوسط، کابل کشی زمینی، تابلو برق ها و سیم کشی داخلی ساختمان ها کاربرد گسترده دارد. خریداران و مهندسین برق هنگام انتخاب کابل آلومینیوم PVC باید به ظرفیت جریان، سطح مقطع و استانداردهای تولید توجه ویژه داشته باشند تا ایمنی و بازدهی سیستم تضمین شود.

کابل PVC چیست؟

PVC مخفف Polyvinyl Chloride است؛ یک پلیمر ترموپلاستیک پرکاربرد که در صنایع مختلف، از جمله تولید کابل های برق، استفاده می شود. کابل هایی که از عایق PVC بهره می برند، به دلیل ویژگی های زیر در بازار ایران بسیار متداول هستند:

• مزایا:
  • مقاومت مناسب در برابر رطوبت و شرایط آب وهوایی متنوع
  • عایق الکتریکی پایدار تا دمای کاری حدود 70 درجه سانتی گراد (نمونه ـ نیاز به تأیید فنی)
  • انعطاف پذیری خوب و سهولت در نصب
  • هزینه تولید و خرید کمتر نسبت به عایق های پیشرفته تر مانند کابل آلومینیوم XLPE
• محدودیت ها:
  • تحمل دمایی محدود (نسبت به XLPE یا EPR)
  • در معرض حرارت های بالا یا آتش سوزی ممکن است دود و گازهای خورنده تولید کند
  • طول عمر کاری کوتاه تر در شرایط دمایی سخت یا بارگذاری بیش از حد

به همین دلیل، کابل آلومینیوم PVC معمولاً در پروژه هایی به کار می رود که بار الکتریکی متوسط و شرایط محیطی کنترل شده دارند. در مقابل، برای کاربردهایی که نیازمند دمای کاری بالاتر یا طول عمر طولانی تر هستند، کابل های با عایق XLPE بیشتر توصیه می شوند (بخش «تفاوت کابل آلومینیوم PVC با XLPE» در ادامه توضیح داده می شود).

مزایا و معایب کابل آلومینیوم PVC

کابل آلومینیوم PVC به دلیل ترکیب هادی آلومینیوم و عایق PVC، در پروژه های گوناگون جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. بررسی مزایا و معایب آن کمک می کند تا انتخابی آگاهانه برای پروژه های صنعتی و ساختمانی داشته باشیم.

مزایا

• قیمت مناسب تر: در مقایسه با کابل های مسی، خرید کابل آلومینیوم PVC هزینه اولیه پروژه را کاهش می دهد.
• وزن کمتر: سبک تر بودن آلومینیوم حمل ونقل و نصب کابل را آسان تر می کند.
• انعطاف پذیری و نصب آسان: عایق PVC باعث می شود کابل در خم ها و مسیرهای مختلف به راحتی نصب شود.
• مقاومت محیطی: در برابر رطوبت، سایش و بسیاری از مواد شیمیایی سبک مقاومت دارد.
• تأمین راحت: کابل آلومینیوم PVC به دلیل تولید گسترده در بازار ایران، به راحتی قابل تهیه است.

معایب

• رسانایی کمتر نسبت به مس: برای عبور جریان مشابه، سطح مقطع بزرگ تری نیاز است.
• طول عمر محدودتر: به دلیل محدودیت دمایی PVC، طول عمر کابل در شرایط سخت کمتر از XLPE یا کابل های نسوز است.
• کاهش مقاومت مکانیکی در دماهای بالا: PVC در دمای بالا نرم می شود و ممکن است خواص مکانیکی خود را از دست بدهد.
• پتانسیل تولید دود و گاز خورنده در آتش سوزی: این مسئله در محیط های حساس (مانند بیمارستان ها) نیازمند توجه ویژه است.

کاربرد کابل آلومینیوم PVC

کابل آلومینیوم PVC در پروژه های انتقال و توزیع برق شهری و صنعتی پرکاربرد است. به ویژه کابل آلومینیوم زمینی PVC به دلیل مقاومت در برابر رطوبت و شرایط خاک، انتخابی اقتصادی و قابل اعتماد به شمار می رود.

مثال های واقعی کاربرد:

1. تابلو برق های صنعتی و تجاری
   • استفاده در ورودی تابلوها برای انتقال توان از ترانس یا ژنراتور.
   • شرایط توصیه شده: بار متوسط، دمای محیط نرمال، فضای سرپوشیده یا نیمه محافظت شده.
2. شبکه های توزیع محلی (زمین کشی)
   • کابل آلومینیوم زمینی PVC معمولاً در پروژه های توزیع برق شهری (بین پست های محلی تا مصرف کنندگان) استفاده می شود.
   • شرایط توصیه شده: دفن مستقیم در خاک با پوشش حفاظتی یا نصب در کانال کابل.
3. سیم کشی داخلی ساختمان های بزرگ
   • انتقال توان به واحدها، موتورخانه ها یا سیستم های تهویه.
   • شرایط توصیه شده: استفاده در لوله یا داکت، کنترل بار و پیش بینی جریان مناسب.

کابل آلومینیوم PVC انتخابی اقتصادی برای پروژه هایی است که هزینه پایین تر، وزن کمتر، و نصب سریع تر اهمیت دارد و در عین حال شرایط کاری شامل دمای بالا یا بار بیش از حد سنگین نیست.

مشخصات فنی کابل آلومینیوم PVC

کابل آلومینیوم PVC با ترکیب هادی آلومینیومی و عایق PVC، برای انتقال توان الکتریکی با ولتاژ پایین و متوسط طراحی می شود. این کابل ها مطابق استانداردهای IEC و ISIRI تولید شده و برای کاربردهای صنعتی و ساختمانی مناسب هستند.

مشخصات کلی:

• هادی: آلومینیوم خالص یا آلیاژ با خلوص حداقل 99%
• نوع کابل: تک رسانا (1×…) یا چند رسانا (3×+N)
• عایق: PVC مقاوم در برابر حرارت و رطوبت
• دمای کاری: حداکثر 70°C (نمونه – نیاز به تأیید فنی)
• ولتاژ نامی: 0.6/1 kV
• رنگ بندی هادی ها: مطابق استاندارد ملی و بین المللی برای فاز و نول

نکات مهم فنی:

• مقاومت الکتریکی و جریان مجاز کابل باید مطابق جدول استاندارد (IEC 60228 / ISIRI 3084) بررسی شود.
• قطر عایق PVC و فاصله بین هادی ها تأثیر مستقیم بر ظرفیت جریان دارد.
• وزن و قطر کابل برای طراحی مسیر نصب و کانال های کابل ضروری است.

ظرفیت جریان کابل آلومینیوم PVC

ظرفیت جریان (Ampacity) به حداکثر جریان قابل عبور بدون افزایش دمای بیش از حد کابل گفته می شود. عوامل مؤثر بر ظرفیت جریان:

1. سطح مقطع هادی (mm²)
2. نوع نصب (هوایی، زمینی، داخل لوله یا داکت)
3. دمای محیط و عایق کابل

I = P / (√3 × V × cosφ)

I : جریان (A)
P : توان مصرفی (W)
V : ولتاژ سیستم (V)
cosφ : ضریب توان (معمولاً 0.8 برای بارهای صنعتی)
  

1. توان تلف شده (P_loss) = I² × R = 63² × 0.012 ≈ 47.6 W
2. نتیجه: کابل انتخابی مناسب است و مطابق استانداردهای IEC/ISIRI می تواند جریان 63A را تحمل کند.

• همه مقادیر نمونه – نیاز به تأیید فنی هستند و تیم مهندسی باید براساس شرایط پروژه و استانداردهای دقیق، سایز کابل را تعیین کند.
• برای کابل های چندرسانا مثل 3×50+25 PVC، جریان هر فاز جداگانه محاسبه می شود و کابل نول با سطح مقطع پایین تر انتخاب می شود.

جدول کابل آلومینیوم PVC

در این جدول نمونه ای از سایزهای پرتقاضا و مشخصات فنی کابل آلومینیوم PVC ارائه شده است. مقادیر عددی در ستون «مقدار نمونه (نیاز به تأیید)» قرار گرفته اند.

تفاوت کابل آلومینیوم PVC با XLPE

کابل‌های آلومینیوم PVC و XLPE هر دو برای انتقال و توزیع برق استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌های فنی و کاربردی مهمی دارند که مهندسین و خریداران باید به آن توجه کنند: