نحوه تشخیص سیم فاز و نول
مقدمه
در سیمکشی برق ساختمانها و یا مکانهایی مانند نیروگاهها، سه نوع سیم اصلی وجود دارد: فاز، نول و ارت. از میان این سه سیم، وجود سیم فاز و سیم نول برای برقراری جریان در مدار ضروری است. وجود سیم ارت نیز برای افزایش ایمنی مدار و دستگاههای برقی در مواقع خطر مفید خواهد بود. سیم و کابل ایرانیان، محصولات باکیفیت شرکت سیمکان اصفهان را برای این منظور فراهم کرده و به راحتی به دست کاربران خود می رساند
در این مقاله، نحوه تشخیص سیم فاز و نول بهطور کامل شرح داده خواهد شد.
سیم فاز چیست؟
در مدارهای الکتریکی، سیم فاز سیمی است که جریان الکتریکی از آن عبور میکند. این سیم دارای اختلاف پتانسیل نسبت به سیم نول است. سیم فاز معمولاً با رنگ مشکی یا قرمز مشخص میشود. سیم فاز انتقال دهنده جریان منبع تغذیه وسایل برقی است. هنگامی که یک وسیله برقی از طریق سیم فاز به منبع تغذیه متصل میشود، جریان الکتریکی از سیم فاز به وسیله برقی منتقل شده و باعث میشود که وسیله کار کند.
سیم فاز خطرناکترین نوع سیم است. تماس با سیم فاز لخت میتواند باعث برقگرفتگی شود. بنابراین، هنگام کار با سیم فاز باید همیشه احتیاط کنید.
سیم نول چیست؟
سیم نول یا سیم خنثی در مدارهای الکتریکی، سیمی است که جریان الکتریکی از آن عبور نمیکند. این سیم دارای اختلاف پتانسیل نسبت به سیم فاز است. سیم نول معمولاً با رنگ سفید یا خاکستری مشخص میشود.
سیم نول برای بازگشت جریان الکتریکی از وسایل برقی به منبع تغذیه استفاده میشود. هنگامی که یک وسیله برقی به سیم فاز و سیم نول متصل میشود، جریان الکتریکی از سیم فاز به وسیله برقی منتقل میشود و پس از استفاده، از وسیله برقی به سیم نول بازمیگردد.
سیم نول خطرناک نیست و تماس با آن باعث برقگرفتگی نمیشود. با این حال، هنگام کار با سیم نول باید همیشه احتیاط کنید تا از اتصال اشتباه آن به سیم فاز جلوگیری شود. این کار باعث ایجاد جرقه و اتصالی میشود که به سیستم سیم کشی مجموعه آسیب خواهد زد.
تفاوت سیم فاز و نول:
سیم فاز و نول از نظر جریان الکتریکی و اختلاف پتانسیل با یکدیگر متفاوت هستند. سیم فاز، سیمی است که جریان الکتریکی از آن عبور میکند و دارای اختلاف پتانسیل نسبت به سیم نول است. سیم نول، سیمی است که جریان الکتریکی از آن عبور نمیکند و دارای اختلاف پتانسیل نسبت به سیم فاز است. برای تشخیص این سیم ها روشهای متفاوتی وجود دارد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت:
هنگامی که با یک سیم یا کابل مواجه میشویم با چند حالت ممکن است روبرو هستیم:
- اگر سیم ها رنگی باشند، به راحتی میتوان از رنگ سیم ها به نوع آنها پی برد.
- اگر دو سیم دیده شود، یکی فاز و دیگری نول است.
- اگر سه سیم در اختیار داشتیم به احتمال زیاد یکی فاز، یکی نول و دیگری سیم ارت باشد.
- اگر بیش از سه سیم داشته باشیم تشخیص سیم ها کمی پیچیده میشود. احتمال زیاد با یک کابل سه فاز رو به رو هستیم.
تشخیص سیم فاز و نول با فازمتر:
سادهترین و مطمئنترین راه برای تشخیص سیم فاز و نول، استفاده از فازمتر است. فازمتر یک ابزار ساده است که با اتصال آن به سیم میتوان وجود جریان الکتریکی در آن را تشخیص داد. برای استفاده از فازمتر، ابتدا آن را روشن کنید و سپس سر فازمتر را به قسمت لخت سیم ها بزنید. اگر چراغ انتهای فازمتر روشن شد، آن سیم فاز است. اگر چراغ فازمتر روشن نشد، آن سیم نول است.
تشخیص سیم فاز و نول بدون فازمتر:
اگر فازمتر در دسترس ندارید، میتوانید از روشهای دیگری برای تشخیص سیم فاز و نول استفاده کنید:
تشخیص سیم فاز با لامپ
یکی از این روشها استفاده از یک لامپ کوچک است. برای این کار، ابتدا یک لامپ کوچک و یک سیم را به هم وصل کنید. سپس، یک سر سیم دیگر را به یک سیم لخت بزنید. اگر لامپ روشن شد، آن سیم فاز است. اگر لامپ روشن نشد، آن سیم نول است.
تشخیص سیم فاز با استفاده از موتور الکتریکی
روش دیگر برای تشخیص سیم فاز و نول استفاده از یک موتور الکتریکی کوچک است. برای این کار، ابتدا موتور را به برق وصل کنید. سپس، به آرامی یک سیم لخت را به هر یک از سیم های دیگر بزنید. اگر موتور شروع به چرخش کرد، آن سیم فاز استو در غیر اینصورت آن سیم نول است.
هشدار!
هنگام کار با برق باید همیشه احتیاط کنید. برای جلوگیری از خطر برقگرفتگی، همیشه قبل از کار با برق، مدار را قطع کنید. همچنین، از استفاده از ابزارهای برقی معیوب خودداری کنید. پوشیدن لباس ایمنی مخصوص برقکاری و استفاده از کفشهای عایق میتواند از شما در مقابل برق گرفتگی و خطرات آن محافظت کند.
تفاوت سیم های فاز
تفاوت سیم های فاز در اختلاف پتانسیل آنها نسبت به زمین است. در یک مدار برق تک فاز، سیم فاز دارای اختلاف پتانسیلی نسبت به زمین است که معمولاً در حدود 220 ولت است. این اختلاف پتانسیل باعث میشود که جریان الکتریکی از سیم فاز به وسایل برقی منتقل شود.
در یک مدار برق سه فاز، سه سیم فاز وجود دارد که هر کدام دارای اختلاف پتانسیلی نسبت به زمین هستند. این اختلاف پتانسیلها معمولاً در حدود 220 ولت هستند، اما ممکن است متفاوت باشند.
در مدارهای برقی که از چندین سیم فاز استفاده میشود، ممکن است این سیم ها دارای رنگهای مختلفی باشند. این رنگها معمولاً به صورت استاندارد تعریف شدهاند تا تشخیص سیم های فاز از یکدیگر آسانتر شود.
در ایران، سیم فاز معمولاً با رنگهای مشکی، قرمز یا قهوهای شناخته میشوند.
علاوه بر اختلاف پتانسیل، سیم های فاز ممکن است از نظر جنس و قطر نیز با یکدیگر متفاوت باشند. جنس سیم های فاز معمولاً از مس یا آلومینیوم است. قطر سیم های فاز نیز بسته به جریانی که از آنها عبور میکند، متفاوت است. در مدارهای برقی که از جریانهای بالا استفاده میشود، از سیم های فاز با قطر بیشتری استفاده میشود تا از جریانکشی مناسب سیم ها اطمینان حاصل شود. همچنین سیم مسی، نسبت به سیم آلومینیومی شدت جریان را سریع تر منتقل میکند.
نتیجهگیری:
در این مقاله، با تعریف سیم فاز و نول آشنا شدیم. همچنین درباره برخی از راههای تشخیص سیم فاز و نول بهطور کامل شرح دادیم. با استفاده از روشهای ذکر شده در این مقاله، میتوانید بهراحتی سیم فاز و نول را از یکدیگر تشخیص دهید.